CARPETGALLERY
|
|
Ziegler &
Co
|
terug
(handelsnamen) home |
| A.M. den Toom, 1
juni 2008 |
|
 |
 |
|
Het "Ziegler-tapijt"
|
|
|
|
De benaming Zieglertapijt is heel bijzonder;
niet de plaats van herkomst maar een
fabrikant verleent de naam aan dit soort
tapijten. Het is vrijwel onbekend dat het
Ziegler-tapijt zijn carrière is gestart
als noodoplossing.
Het in de 19de eeuw in Manchester gestichte
handelsbedrijf "Ziegler & Co" van
de gelijknamige Zwitsers Ziegler vervaardigt katoenen stoffen. De
uit Zwitserland afkomstige gebroeders Ziegler zijn naar Engeland
vertrokken om daar hun geluk in deze lucratieve branche
te beproeven. Aan het begin van hun loopbaan
hebben zij geen enkel idee dat zij later
zullen uitgroeien tot een van de grootste
tapijtkooplieden van hun tijd. Vanuit Manchester exporteren zij hun producten naar
India en Perzië, dit gebied staat
grotendeels onder Engels protectoraat.
Tijdens de Qajardinastie van 1848-1925
ontstaat een stabiele toestand in Perzië
waardoor de handel met westerse landen
toeneemt. Vooral de Engelsen en later de
Amerikanen zijn, na het verlies van de
Hollandse VOC in dit gebied, de belangrijkste
handelspartners. In 1872 vaardigt de Shah
Nasir al-Din (1848-1896) een decreet uit dat
de Britten het recht verleend om fabrieken in
Perzië te bouwen en op eigen rekening
belastingvrij te produceren. Deze goedkeuring
wordt later ingetrokken maar heeft wel lange
tijd model gestaan voor het Perzische
economisch beleid. Perzië opent zijn
deuren voor de invoer uit
Groot-Brittannië. De gevolgen zijn voor
de eigen Perzische weverijen catastrofaal, de
goedkope Engelse import maakt een einde aan
de eigen weverijen en veroorzaakt grote
werkloosheid onder de bevolking. Voor de Engelse firma's is
er echter
een probleem van financiële aard: De
import van stoffen wordt betaald met de
Perzische valuta, de toman. Omdat deze
munteenheid erg onstabiel is en
internationaal niet inwisselbaar wordt het
geld omgewisseld tegen Russische imperialen (gouden
tsarenroebels, 10 of 5 roebel), een munt die
ook in Perzië circuleert. Als de import
steeds groter vormen aanneemt blijkt deze
constructie te ingewikkeld en te gevaarlijk (het
geld moest via Bakoe en St. Petersburg naar
Engeland worden gesmokkeld) en zoekt men een
andere oplossing. Omdat de export van
allerlei goederen zoals gedroogd fruit,
opium, pistache enz. al in handen is van
bestaande bedrijven besluiten de Zieglers
zich toe te leggen op de handgeknoopte
tapijten. In eerste instantie worden de
tapijten ingekocht met het geld dat men
verkrijgt door de verkoop van hun stoffen en
andere handelswaar. In de eerste jaren tot
1883 werkt men samen met de Sudetenduitsers
Ginskey en Reichard die zich al langer met
productie in Sultanabad bezig houden. Ziegler
koopt in Sultanabad een terrein dat geheel
is omringd door een hoge muur, het krijgt de
bijnaam "Fort Ziegler". Hier zijn de
kantoren, de opslagplaatsen en de
kleurenateliers die ervoor moeten zorgen dat
de kleuren constant blijven. Het transport
van de tapijten naar Europa verloopt in die
tijd langs de gebruikelijke route, via Batum
(Zwarte Zee) en Trapezunt naar Istanbul
(Turkije) vervolgens naar Wenen (Oostenrijk-Hongarije)
en vandaar naar Duitsland. Ook worden veel
tapijten verscheept naar het toenmalig Brits
India via de zuidelijke haven Bandar-Abbas in
Perzië.
Na de Great Exhibition van 1862 in London
ontstaat een hernieuwde belangstelling voor
allerlei artikelen uit het Midden-Oosten. De
rijke Victoriaanse huizen worden opgesierd
met allerlei zaken waaronder tapijten die
o.a. door Liberty & Company zijn
geïmporteerd. Omdat de
Engels/Amerikaanse smaak eind 19de eeuw
vooral wordt ingeven door economische
motieven probeert men de authentieke stijl
van de Perzische tapijten te beïnvloeden
en ook de afmetingen van de tapijten moet
worden aangepast aan de Victoriaanse en
Amerikaanse huizen. De steeds
toenemende vraag veroorzaakt tekorten op de
tapijtenmarkt.
De Duitse medewerker van
Ziegler in Perzië de heer Oscar Strauss
komt op het idee om door het bedrijf zelf in
Perzië tapijten te laten vervaardigen. Ziegler & Co heeft
zijn hoofdkantoor in Tabriz en vandaar uit
heeft zij aan het eind van de 19de eeuw
duizenden knopers aan het werk voornamelijk
in de regio Sultanabad. Totaal zijn er zo'n
2500 knoopramen waaraan mensen werken voor de
productie van de tapijten die naar het westen
worden geëxporteerd.
|

"Logo" Ziegler-vestiging in Tabriz, 1903
|
|
Omdat het hier
kopieën (zie Across coveted
lands, VI p 153) betreft met aangepaste
kleuren heeft men in Europa, met uitzondering
van Engeland en Duitsland, weinig
belangstelling voor deze tapijten. Men houdt
vast aan de authentieke Perzische kunst, met
name in Frankrijk en Italië waar de
bevolking altijd een eigen smaak en stijl
heeft ontwikkeld worden de tapijten vrijwel
niet verkocht. De tapijten worden vervaardigd
in de goedkopere klasse met knoopdichtheid
van 12 knopen / cm 2. De knopers
krijgen de wol kant en klaar geleverd,
geverfd met de in Duitsland uitgevonden
aniline kleurstoffen. Deze kleurstoffen
verbleken snel onder de inwerking van licht
en het eindproduct is ronduit slecht. Al snel
komt Ziegler terug op deze ingeslagen weg en
worden betere plantaardige kleurstoffen
gebruikt. Wat blijft zijn de bleke
vaalachtige kleuren en de matige kwaliteit
van de wol. De tapijten heten in die tijd nog
Sultanabad of Fereghan, dat zijn de namen van
de oorspronkelijke tapijten waaraan de
motieven zijn ontleend.
Na 1920 wijzigt de Amerikaanse smaak zich
opnieuw en ontstaat de zogenaamde Amerikaanse
Sarouk, het is een Saroukkleed dat na een
chemische behandeling opnieuw wordt
ingekleurd om aan de Amerikaanse norm te
voldoen. Langzamerhand vermindert de
Zieglerimport en antieke kleden uit die tijd
worden slechts zelden gevonden. De oorzaak is
waarschijnlijk de slechte kwaliteit waardoor de
tapijten door het dagelijks gebruik zijn
versleten.
|
|
|
De wedergeboorte van de Ziegler
|
|
|
|
Voor de wedergeboorte van het Zieglertapijt
zijn twee factoren aan te wijzen:
- In de jaren 80 van de vorige eeuw doen
de interieurgoeroes een geslaagde poging om
de Europese smaak te beïnvloeden: de
burger die het nu altijd druk heeft met
werken, dit om de economie naar Amerikaans
voorbeeld gaande te houden, moet wonen in
een rustgevende omgeving. Vooral niet
teveel objecten, weinig kleuren en lege
interieurs zijn de nieuwe trend. De media
staan toe dat men desnoods een tapijt heeft
maar het moet dan 'bestorven kleuren'
hebben. Tapijten die aan deze eis voldoen
zijn gebleekte Perzische tapijten en de
tapijten in de Ziegler-stijl.
- In 1984 wordt een collectie tapijten
geveild afkomstig uit Elveden Hall
(filmlocatie voor o.a. Tombraider met
Lara Croft).
In 1894 laat de eigenaar
Sir Edward Cecil Guinness, Baron
Iveagh (de man die in de bierbranche
multimiljonair was geworden) het huis
inrichten met het oog op het bezoek van de
Prince of Wales. Bij de inrichting worden
onder andere 23 tapijten gebruikt die hij
heeft aangeschaft bij Liberty & Company
and Harvey Nichols. Als in 1984 deze
tapijten worden geveild kennen de
veilingmeesters deze tapijten niet en
worden ze te koop aangeboden als Turkse
tapijten met richtprijzen van 400 tot 2000
pond. De tapijten brengen echter
recordprijzen van 35.000 pond of meer per
stuk op. De tapijthandelaren beseffen dat
dit een goed idee voor investeringen is en
er worden overal initiatieven genomen om de
productie weer ter hand te nemen.
|
De productie van deze tapijten, die Ziegler
worden gedoopt, wordt ondernomen in
Afghanistan omdat daar goedkope
arbeidskrachten (soms kinderen) voorhanden
zijn. Na de oorlog met Rusland verplaatst de
productie zich grotendeels met de
vluchtelingen mee naar Pakistan. Over het
algemeen is de kwaliteit laag met een
knoopdichtheid van 16 knopen per cm 2, de
wolkwaliteit varieert van goed tot slecht.
Ook de afwerking laat in veel gevallen te
wensen over maar de prijzen zijn laag en voor
de trendgevoelige koper is kwaliteit minder
belangrijk.
De hype duurt nu al meer dan 10 jaar en het
aanbod is alleen maar gegroeid, naast de
Afghaanse en Pakistaanse productie komen er
ook tapijten afkomstig uit India, China,
Nepal en Mongolië op de markt. Vooral de
producten uit laatstgenoemde landen zijn vaak
van inferieure kwaliteit ( zie
prijzen).
|
|
|

Een Sultanabad, ca. 1860. Wol op katoen, 570 x
422 cm.
Dit tapijt kan worden gezien als voorloper van de
Ziegler-productie |

Een tapijt uit de Ziegler collectie, wol op
katoen, 1890, afmeting 480 * 323.
De oorspronkelijke motieven zijn tot groteske
vormen uitgegroeid en zo tot een nieuwe stijl
verworden. |
|

Ziegler Sultanabad 1880, wol op katoen,
afmeting 417 x 323 cm. |
|
Across
coveted lands or A journey from Holland to
Calcutta overland, A. HENRY SAVAGE LANDOR, VOL.
I, London, MACMILLAN AND CO., 1902
 |
|
|
Imperialen
Over de munt imperialen is niet veel
bekend, in brieven van Dostojevski komen we
de munt meerdere malen tegen: "Anna, mijn
vriendin, vergeef me, behandel me niet als
een canaille. Ik heb een misdaad begaan, ik
heb alles wat je me gestuurd hebt, verloren.
Ik haat het spel en ik vervloek het. Stuur me
nog tien imperialen."
Uit 1883 is bekend de zogenaamde halve
imperiaal ter waarde van 5 roebel. Deze munt
werd veelvuldig gebruikt in de internationale
handel. "De Economist, Volume 32,
Number 2 / September, 1883"; "De
basis van het muntstelsel is de zilveren
roebel, een muntstuk dat 18 gram fijn zilver
inhoudt en dus evenveel innerlijke waarde
bezit als 1.905 Hollandsehe zilveren gulden.
Bovendien slaat Rusland goudstukken -halve
imperialen- genaamd, die wettelijk gelijk
gesteld zijn aan 5.15 zilveren roebels,
hoewel op het muntstuk zelf de waarde als 5
roebels uitgedrukt
staat."
"De halve imperialen worden gebruikt veer
het betalen der inkomende rechten, voor
goudverzendingen naar het buitenland en
vormen met de vreemde munten en baren het
metaalfonds van de Rijksbank."
|
Gouden tsaren-roebel, 10 roebel , 1898-1911,
Nicolaaas II |
|
|
|
bronnen:
- Oriental rugs, John Kimberly
Mumford, Sampson Low, Marston & Company,
Ltd., Lodon, 1902
- Across coveted lands or A journey
from Holland to Calcutta overland, A. HENRY
SAVAGE LANDOR, VOL. I, London, MACMILLAN AND
CO., 1902
- ELVEDEN HALL the Property of the Earl
of Iveagh Volume III Tapestries Textiles and
Carpets, Thetford, Norfolk,
Christie's, 22nd May 1984
- BTH Heimtex, SN Fachpresse, Hamburg,
2/2004 (teppiche).
- Torbafocus, Zwitserland
- Carpet Manufactures of Iran in
the Nineteenth Century, A. Seyf
|
|
|
|
|