Draak: de draak is een fabeldier dat in
de Mongoolse geschiedenis veelvuldig opduikt. In de oud-Perzische
Zoroasterreligie stelde de draak de macht van duisternis voor. In
deze religie was er een voortdurende strijd tussen goed en kwaad,
het licht en de duisternis, het geestelijke tegen de materie. De
draak is vaak sterk gestileerd en moeilijk herkenbaar.
Fabeldier: het fabeldier is een hemels
dier dat wordt uitgebeeld met vurige vlammen aan de schouders en/of
flanken. Het is het symbool voor het hemelse en voor de
onoverwinnelijke kracht.
Hond: de hond is voor de moslim een
onrein dier dat alleen wordt gehouden voor de jacht en het bewaken
van eigendommen. In de voorislamitische tijd oordeelde men de hond
als beschermer en verjoeg hij de kwade geesten. De hond is het
symbool van trouw en bescherming tegen het kwaad. Omdat de hond
wordt gebruikt bij de jacht op leeuwen zijn moed en
doorzettingsvermogen de geroemde eigenschappen.
Kameel: de kameel is het lastdier voor
de nomaden en staat dus voor rijkdom en welvaart. Kamelen zijn vaak
een onderdeel van de bruidschat en komen daarom voor op
bruidskleden.
Paard: het paard lijkt in veel sterk
gestileerde afbeeldingen op de hond. Het paard behoort tot het bezit
van zowel de nomade als van koningen en machthebbers. Het
symboliseert lichamelijke kracht en vitaliteit.
De afbeelding is van het wereldberoemde Pazyryk-tapijt.
Ram: de ramshoorn is een symbool voor
kracht en mannelijkheid. Het is een oud motief dat stamt uit de tijd
van Scythen. Vier paren die als een diamant aan elkaar zijn
verbonden heten in Anatolie "kaikalak"
("vurma"in Turmenistan), twee paren voremen
het geboortesymbool. De "karaly gochak" bij de
Tekke-Turkmenen is de ram met zwarte vlek.
Schildpad: de schildpad is het symbool
voor wereldse wijsheid, dit omdat het dier zowel in het water als op
het land leeft. Een oude legende in Perzië verteld dat de aarde en
schijf is die wordt gedragen door een schildpad die zwemt in de
wereldzee.
Schorpioen: de schorpioen wijst op moed
en zijn afbeelding is een afweer tegen de aanval van de schorpioen
die door de nomaden wordt gevreesd.
Slang: de slang wordt afgebeeld als bescherming tegen
slangenbeten. De slang is ook de beschermer in Chinese
mythologie en in het Gilgamesh-epos wordt de slang onsterfelijk
door het eten van de levensplant.
vogels
Adelaar: de adelaar verbeeldt over het algemeen kracht. In kleden
uit de Kaukasus komen allerlei motieven voor die worden aangeduid
als adelaar of zonneharp (chelaberd). De oorsprong van dit motief is
onduidelijk, miscchien is het een dubbel adelaarmotief.
Duif: de duif is het symbool van de liefde. Innanna (Ishtar) was de
godin van liefde en erotiek zij wordt gesymboliseerd door de duif.
Afbeeldingen van duiven vinden we vaak in bruidsstukken.
Eend, gans of zwaan: deze drie vogels zijn ongeveer gelijk. De eend
is voor de Soefi's het symbool van verukking en blijdschap omdat
deze dieren in het water, op het land en in de lucht kunnen leven.
Fravashi: de fravashi is (Faravahar, Farohar) het symbool van de
eeuwig levende ziel van de mens. In de Zoroasterreligie leeft de
ziel van de mens voor hij geboren wordt en na het sterven keert de
ziel terug naar God in het paradijs.
Haan: de haan wordt vereerd door de moslims als bewaker en opwekker
tot het gebed. Voor de plattelandsbevolking en de nomaden is het de
bewaarder tegen het boze oog.
Papagaai: de papagaai is het symbool voor ontsnapping uit gevaren en
met name de groene papagaai geeft een goddelijke bescherming. In
perzie is de papagaai bekend door zijn voorliefde voor suiker en
zoetigheid en wordt de zoetgetande genoemd. In dit opzicht is de
vogel symbool voor suikerzoete vleierij.
Paradijsvogel: de paradijvogel is het symbool voor het paradijs.
Pauw: de pauw is het symbool voor goddelijke bewaring en in het
algemeen voor onsterfelijkheid.
Phoenix: de phoenix is een fabeldier dat
zijn oorsprong heeft in China en waarschijnlijk door de Mongolen in
Perzie is geintroduceerd. De phoenix symboliseert de strijd tussen
goed en kwaad en vertegenwoordigt het goede. In de Arabische
traditie woont de phoenix op de berg Qaf die staat op de as van de
aarde. De phoenix is dan het zinnebeeld van zoeken naar en de
toewijding aan het hogere (het geestelijke).
Phoenixen die dansen als derwishen en muziekinstrumenten
bespelen.
Zonnevogel: de zonnevogel is het symbool van de bovennatuurlijke zon
die mens en de aarde 'verlicht'. De vogel wordt meestal aan de
bovenzijde van een kleed of scene afgebeeld, bijvoorbeeld in de top
van een levensboom of in de lucht.
