De bakermat voor de huidige detailhandel in Europa en Nederland ligt in de late middeleeuwen
(1000-1500). In die periode ontstaan de steden waarin de ambachten en handel zich gaan ontwikkelen.
De burgers van de steden en op het platteland voorzien grotendeels in eigen behoeften. Dingen waarin zij niet zelf kunnen voorzien worden gekocht op (week)markten in steden en dorpen. In deze tijd ontstaan allerlei specialisaties in beroepen die later de gilden gaan vormen. Deze gespecialiseerde beroepen maken producten die verkocht worden, eerst op markten later in winkels. In deze tijd is eigenlijk de indeling in branches ontstaan, deze indeling is tot in onze tijd grotendeels in stand gebleven. De rol van de marskramers is erg belangrijk, zij voorzien voornamelijk het platteland van allerlei gebruiksgoederen. De kruistochten, die eveneens in dit tijdvak vallen, hebben naast allerlei negatieve effecten wel het gevolg gehad dat Europa kennis maakte met de Arabische wereld. Dit leidt ertoe dat er belangstelling ontstaat voor de producten van de Perzische en de oosterse cultuur, zoals tapijten.
In de eeuwen die volgen is vooral de verbetering van handelsmogelijkheden door wegenbouw erg belangrijk. De winkelbranche ontwikkelt zich en verenigt zich in de sterk afgeschermde kramersambachten. In steden en dorpen vestigen zich op strategische plaatsen, zoals in de centra en bij uitvalswegen, winkels.
In de 17de eeuw ontwikkelt het handelswezen in Nederland tot op grote hoogte (
O.I.C.), Amsterdam wordt de stapelplaats van buitenlandse goederen die vandaar worden gedistribueerd over de omringende landen. In deze tijd ontwikkelt zich ook de binnenlandse handel waarbij producten die ergens over zijn worden verhandeld in andere streken en steden. De verkooppunten in Nederland voor de meeste producten zijn dan de winkels in steden en dorpen, de markten en de rondtrekkende marskramers.
Pas na de tweede wereldoorlog ontstaan de supermarkten en de echte grootwinkelbedrijven, de warenhuizen 'waar alles te koop is'. Vroege pioniers op dit gebied zijn voor de tweede wereldoorlog vrijwel allemaal afkomstig uit Duitsland (Westfalen), bijv. Vroom & Dreesman, C&A, Kreymborg, Peek en Cloppenburg, Metz & Co enz.